21h ngày 8/9, đầu dây bên kia vang lên giọng nam trẻ tuổi. "Chắc là con trai bệnh nhân", thầy thuốc An nghĩ. Giọng gấp gáp, người gọi cho biết bố anh ngoài 50 tuổi, đang khó thở. Gia đình đã cố tiếp cận các cơ quan y tế địa phương nhưng do quá tải nên chưa bên nào hỗ trợ được.

Đánh giá người bệnh nguy cơ suy hô hấp nặng nhưng nhà không có máy đo SpO2 để rà soát, bác sĩ An chỉ dẫn người con trai cách cho bệnh nhân thở để khắc phục phần nào tình trạng khó thở. Cách thức là mím môi và hít vào bằng mũi trong hai nhịp, giữ 3-5 giây, chúm môi như đang thổi sáo rồi thở ra từ từ bằng miệng trong 4 nhịp để tập thở. Cùng lúc, thầy thuốc hối thúc gia đình nối gọi y tế địa phương, còn bản thân cô lập tức gửi thông báo cho trưởng nhóm thầy thuốc tham vấn từ xa, yêu cầu trong thời gian ngắn nhất phải kết nối được với y tế địa phương để cấp cứu người bệnh.

"Tuy nhiên do tình hình quá tải bệnh nhân, bộ phận cấp cứu 115 kết nạp thông tin nhưng chưa thể cử đội y tế đến nhà bệnh nhân tức tốc", An nói.

Nhấc máy gọi lại cho con trai người bệnh, thầy thuốc Thái An được báo là gia đình đang thế giúp bệnh nhân cầm cự bằng cách thở nhờ bình oxy, chờ cấp cứu đến. May mắn, hơn 30 phút thở oxy, bệnh nhân đỡ khó thở hơn. Tuy nhiên, bác sĩ An vẫn liên tiếp cập nhật từ xa tình trạng bệnh nhân và tìm giao thông từ trọng tâm y tế hoặc các số cấp cứu để tương trợ gia đình.

Khoảng hai tiếng sau, điện thoại cô nhận được tin nhắn báo bệnh nhân đang nhập viện dã chiến. "Tôi mừng lắm, dù chẳng giúp được nhiều nhưng thật nhẹ nhàng khi bệnh nhân nhập viện", An chia sẻ.

bác sĩ Thái An tham dự đội ngũ y thầy thuốc mạng lưới bác sĩ Đồng hành, tham mưu từ xa cho F0 tại nhà. Công việc hàng ngày của họ là chủ động gọi điện đến các gia đình F0, phân tầng nguy cơ và tư vấn y tế từ xa để hỗ trợ. Khoảng 1.700 trường hợp nặng (được đánh giá ở nguy cơ 3 và 4) đã được các Thầy thuốc trợ giúp, kịp thời đến viện. mạng lưới với hơn 8.000 y bác sĩ và tình nguyện viên từ khắp mọi miền tổ quốc đã chăm nom y tế từ xa và gạn lọc được gần 200.000 trường hợp F0 ở TP HCM, Bình Dương và Hà Nội.

tham vấn trông nom, sàng lọc cho bệnh nhân, hỗ trợ người bệnh cách thở, trông nom dinh dưỡng... là những cảnh huống mà các y thầy thuốc trong mạng lưới nhận được mỗi ngày, bất kể ngày hay đêm. Ngoài ra còn có nhiều trường hợp khó thở, không có máy đo SpO2, thiếu bình Oxy được các bác sĩ xử lý nhưng không nhiều.

Từ ngày tham dự màng lưới, bác sĩ Nguyễn Văn Chánh đã nhiều đêm không ngủ, "chờ chực giữ máy để liên lạc với bệnh nhân". Anh kể về trường hợp đêm 10/8, gia đình có ba người gồm hai vợ chồng và con trai 20 tuổi. Người chồng đã mất vì Covid-19, vợ và con trai đều là F0. Khi gọi điện đến mạng lưới, người con hoảng loạn vì mẹ đang diễn tiến nặng, khó thở và ỉa chảy đã hai ngày không thể cầm.

thầy thuốc Chánh chỉ dẫn hai mẹ con tập thở và tìm cách giao thông với chương trình ATM Oxy cùng y tế địa phương để hỗ trợ. Bệnh nhân này may mắn được mượn bình oxy miễn phí nên được bác sĩ tham vấn cách thở, theo dõi và chăm sóc tại nhà.

"Cả đêm đó tôi thức trắng, nghĩ lỡ có chuyện không may, bạn trẻ đó sẽ mồ côi. Suốt đêm, tôi khích lệ người nhà, yêu cầu theo dõi sát các các dấu hiệu bệnh nhân", anh nói.

Một F0 khác ngoài 80 tuổi, không thể ăn, sốt nhẹ, ho, mất vị giác, nhà không có các thiết bị thẩm tra như máy đo huyết áp, SpO2. bác sĩ Chánh chỉ dẫn bệnh nhân tự đếm nhịp thở, ban sơ 33 lần/phút, đồng thời tra danh bạ, gọi y tế. Sau khi nhân viên y tế đến nhà, xác định chỉ số SpO2 chỉ còn 64%, áp huyết 120/90 mmHg, bệnh nhân được chuyển cấp cứu ngay.

"Mọi thao tác nhanh, kịp thời và phải có oxy sớm thì mạng sống của F0 nguy khốn mới được bảo toàn", thầy thuốc Chánh san sớt. Hai ngày tiếp theo, anh vẫn giữ giao thông và theo dõi sức khỏe bệnh nhân cho đến khi ông cai được máy thở oxy, có thể ăn uống và bình phục.

Theo thầy thuốc Chánh, bình thường, các bác sĩ, tình nguyện viên gọi điện tư vấn, hỏi thăm sức khỏe F0 hàng ngày. Mỗi lần giao thông, bác sĩ đều yêu cầu người thân cung cấp các chỉ số SpO2, áp huyết... để theo dõi bệnh nhân. Nhà người bệnh không có thiết bị, khi cần thiết, các thầy thuốc nhờ trợ giúp từ y tế địa phương để rà sức khỏe hiện tại của bệnh nhân. Với các ca F0 tại nhà trở nặng, không có các trang thiết bị thiết yếu, thầy thuốc can dự y tế địa phương tương trợ ngay.

Tuy nhiên, việc hỗ trợ trực tuyến khó khăn hơn nhiều so với thăm khám trực tiếp. Các y bác sĩ chỉ đánh giá tình trạng bệnh nhân qua lời kể hoặc kết nối telehealth trực tuyến để rà xác thực hơn tình trạng bệnh. Do đó, trước khi tham dự tư vấn, các y thầy thuốc phải sang trọng các buổi tập huấn trực tuyến, các bài thẩm tra, đủ điều kiện mới bắt tay vào việc.

Ngoài tham mưu chuyên môn, các bác sĩ cũng khích lệ, chỉ dẫn bệnh nhân về chế độ dinh dưỡng, cách ăn uống, quan hoài đến giấc ngủ và chế độ luyện tập...

Bệnh nhân nữ, 64 tuổi, tự cách ly ở nhà riêng đã được 5 ngày và không có người thân ở bên cạnh để gọi đến tổng đài. "Tiếng khóc nấc vang lên bên đầu dây kia, tôi nghẹn ngào", thầy thuốc Nguyễn Phương, người tiếp thu cuộc gọi, kể lại. "Người bệnh nói sợ Covid-19 thì ít mà sợ đơn chiếc thì nhiều, nhiều lúc không biết tâm tư với ai".

Từ ngày dự màng lưới bác sĩ Đồng hành, bác sĩ Phương nhận ra bệnh nhân Covid-19 luôn cần trấn an và khích lệ ý thức để giảm nguy cơ trở nặng. Nhiều F0 chỉ mong có người trò chuyện để vượt qua bệnh tật.

Hơn một tháng hoạt động, màng lưới thực hành hơn hai triệu phút gọi để phân tầng, sàng lọc, tham mưu y tế cho các F0 và F1 nguy cơ cao và kịp thời hỗ trợ bệnh nhân nặng, hệ trọng y tế địa phương để đưa bệnh nhân tới bệnh viện.

Để liên hệ, người dân ở TPHCM có thể gọi đến tổng đài 1022 - nhánh 4; Bình Dương 0274 1022; Hà Nội 024 1022 - nhánh 3 trong ba khung giờ 9:00 - 11:00, 15:00 - 17:00, 19:00 - 21:00.

"Diễn biến dịch không lường trước, tôi hy vọng công việc này có thể phần nào chia lửa cho tuyến đầu, hạn chế ca bệnh nặng và giảm trường hợp tử vong", thầy thuốc An tâm tình rồi cúp máy, nói có người bệnh khác đang chờ.

Thùy An